W dniach 19-21 maja 2003 roku odbyła się Juracie międzynarodowa konferencja: "NOWOCZESNE METODY MONITOROWANIA KOROZJI DLA POTRZEB SZACOWANIA STRAT KOROZYJNYCH I KOSZTÓW KOROZJI".
Konferencja zainaugurowała cykl imprez poświęconych zagadnieniom związanym z ochroną przed korozją realizowanych w projekcie Centrum Kompetencji "Zintegrowane Systemy Techniczne i Jakościowe w Ochronie przed Korozją CORPROT", w ramach 5-tego Programu Ramowego Badań, Rozwoju Technicznego i Prezentacji Unii Europejskiej. Cele i zakres działalności Centrum Kompetencji CORPROT przedstawił na wstępie konferencji dr L. Kwiatkowski.
W konferencji uczestniczyło 48 osób w tym 6 przedstawicieli ośrodków naukowych z krajów Unii Europejskiej oraz 1 z Ukrainy, reprezentujący różne dziedziny działalności: badania podstawowe i stosowane w zakresie korozji, badania atmosfery, konserwacja zabytków, ekonomia, programowanie komputerowe jak również projektanci, inwestorzy i użytkownicy obiektów.
W ramach 6 sesji ( 2 plenarnych i 4 tematycznych) wygłoszono 24 referaty , których zakres tematyczny obejmował:
metody monitorowania korozji w środowiskach naturalnych i przemysłowych - 7 referatów
wpływ środowiska na korozję materiałów konstrukcyjnych na terenie Polski i Europy- 2 referaty
straty korozyjne w infrastrukturze miejskiej w Polsce i w Europie z uwzględnieniem obiektów dziedzictwa kulturowego - 5 referatów
aparatura do monitorowania procesów korozyjnych - 2 referaty
modele szacowania strat korozyjnych i kosztów korozji w różnych środowiskach - 4 referaty
prezentacja map zanieczyszczeń środowiska i strat korozyjnych wybranych obszarów Polski i Europy - 2 referaty
przykłady zastosowania wybranych modeli szacowania strat i kosztów korozji w Europie 3 referaty
Uczestnicy z Unii Europejskiej zaprezentowali systemy, metodyki i narzędzia informatyczne dotyczące szacowania strat korozyjnych w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Szwecji, Grecji i Norwegii.
Szczególnie interesujący referat dotyczący metodyki szacowania kosztów korozji w Wielkiej Brytanii w latach 1998-2001 oraz wyniki tych szacunków wygłosił Sekretarz Naukowy Europejskiej Federacji Korozyjnej dr Paul McIntyre.
Ekspertyzy przeprowadzono dla dwóch kluczowych sektorów: chemiczno-petrochemicznego i przemysłu wydobycia ropy i gazu ze strefy przybrzeżnej. Ich wyniki wskazują, że chociaż koszty związane z korozją pozostają w dalszym ciągu dość wysokie, to zrobiono znaczny postęp w ich redukcji w stosunku do 1971 roku i ich udział w gospodarce narodowej jest obecnie nieco większy niż połowa tych kosztów jakie były wcześniej. Niemniej istnieją ciągle sposoby dalszego cięcia kosztów przez bardziej efektywne wdrażanie istniejącej wiedzy i poprawę zarządzania korozją. W szczególności do osiągnięcia przyszłych oszczędności pomóc powinno zastosowanie bardziej rygorystycznej inspekcji podstawowych zagrożeń i wdrożenie metodyki kalkulacji kosztów cyklu życia.
Prof. Witold Milewski z IMP przedstawił sytuację w zakresie zarządzania korozją w Polsce.
W wystąpieniu opisano wyniki szacunków strat korozyjnych prowadzonych w Polsce w latach 1960-85 oraz szacunków określonych w Projekcie Badawczym Zamawianym nr 013-12 " Badania nad opracowaniem systemu walki z korozją w Polsce na tle tendencji światowych" (wykonanym w latach 1998-2001), które oceniono na 6-10% PKB. Dla porównania podano wielkość strat korozyjnych w gospodarce Stanów Zjednoczonych określone w raporcie NACE przedstawionym w 2002 r., które dochodzą do 6,5% PKB. Omówiono następnie wnioski przedstawione w tych obu opracowaniach podkreślając ich wyjątkową zbieżność. W obu opracowaniach uznaje się za konieczne przejście z sytemu "walki z korozją" na system "zarządzania korozją".
Zwrócono uwagę, że społeczeństwo (a w dużym stopniu także administracja państwowa i samorządowa) nie zdaje sobie sprawy z tego, że straty z powodu korozji, najbardziej optymistycznie szacując, sięgają 5-6% PKB (niektóre szacunki mówią , że sięgają one w Polsce raczej 10%), czyli przekraczają znacznie obecny przyrost PKB. Szacunki te nie są na pewno odległe od rzeczywistości skoro straty korozyjne w tak rozwiniętych krajach, jak Anglia i Francja sięgają 4% PKB.
W referacie "Oszczędzanie na kosztach korozji poprzez zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza", który przedstawił ekonomista dr Ingo Heinz z Uniwersytetu w Dortmundzie autor stwierdził, że chociaż występują duże trudności w ocenie kosztów ekonomicznych, w ciągu ostatnich kilku lat wdrożono nowe metodyki i sposoby szacowania oszczędności na kosztach korozji. Więcej, możliwa jest ocena kosztów korozji i oszczędności, które można osiągnąć w bliskiej przyszłości na skutek bardziej surowych wymagań odnośnie kontroli zanieczyszczenia powietrza. Artykuł wskazuje na kluczowe czynniki determinujące koszty korozji jak typ materiałów i ich powierzchni użytych w konstrukcjach i budynkach. Parametry decydujące o ekonomice to między innymi: bardziej odporne materiałów, koszt remontów i wymiany oraz odsetki.
Mgr J. Kobus zaprezentowała prace Instytutu Mechaniki Precyzyjnej oraz Instytutu Ochrony Środowiska w zakresie monitorowania korozyjności środowiska w Polsce, udział w programach międzynarodowych oraz wyniki tej współpracy. Przedstawiono sposoby rejestracji, przetwarzania i prezentacji przestrzennego rozkładu danych klimatycznych i poziomu zanieczyszczenia atmosfery na terenie Europy i Polski oraz skutków oddziaływań zagrożeń na różne dziedziny gospodarki. Zaprezentowano opracowany w Instytutucie Ochrony Środowiska system SONOX przeznaczony do monitorowania degradacji ekosystemów.
Wskazano na potrzebę opracowania systemu ( wzorowanego na systemie SONOX), który wspomagałby podejmowanie szeregu działań, decyzji gospodarczych i społecznych takich jak:
optymalizacja doboru materiałów konstrukcyjnych i zabezpieczeń antykorozyjnych dla celów projektowych i inwestycyjnych,
analizy wpływu poszczególnych zanieczyszczeń atmosfery na wielkość i lokalizację strat korozyjnych,
analizy o przewidywanej wielkości strat korozyjnych ( jakościowych i ilościowych),
analizy dotyczące modelowania emisji w celu osiągnięcia założonej wielkości strat korozyjnych,
analizy oddziaływania korozyjnego poszczególnych źródeł emisji zanieczyszczeń atmosfery.
Referat dr Jana. F . Henriksena z Instytutu Badań Powietrza w Oslo przedstawiał przykład takiego systemu, pod nazwą CorrCost, przeznaczonego do przestrzennej prezentacji strat korozyjnych i oceny zalecanego okresu remontu i ich kosztów dla materiałów budowlanych dla różnych obszarów Norwegii.
Referat wygłoszony przez dr. Tima Yatsa z W. Brytanii prezentował możliwość wykorzystania wieloletnich doświadczeń w monitorowaniu korozji infrastruktury miejskiej i przemysłowej w W. Brytanii dla szacowania strat korozyjnych w Europie Wschodniej.
W ramach sesji poświęconej ochronie przed degradacją dóbr kultury zaprezentowano pogląd o konieczności współpracy naukowców i konserwatorów w celu rozpoznania mechanizmów korozji i metod ich określania. Jest ona pożyteczna dla obu stron, gdyż materiały historyczne mogą służyć jako materiał referencyjny, a rezultaty najnowszych badań mogą pomóc w ochronie i ocaleniu dokumentów naszej przeszłości. Zaprezentowano metodyki badawcze, które mogą być stosowane w monitorowaniu obiektów zabytkowych ( dr Lena Sjogren - Szwedzki Instytut Korozji, prof. Costas Varotsos- Uniwersytet w Atenach).
W sesji poświęconej monitorowaniu strat korozyjnych w różnych środowiskach wiele czasu poświęcono prezentacji i ocenie zniszczeń korozyjnych mostów stalowych w Polsce między innymi na przykładzie Wrocławia ( dr M. Głuszko z Instytutu Elektrotechniki) oraz działaniom podjętym w kierunku zahamowania ich degradacji ( dr. A. Wysokowski z Instytutu Dróg i Mostów Oddział we Wrocławiu) a także konstrukcji żelbetowych ( dr. R. Więcławski i dr A. Królikowski z Politechniki Warszawskiej).
W sesji dotyczącej badania procesów korozyjnych omówiono metodyki stosowane w kraju jak i za granicą ( w Szwecji, Grecji na Ukrainie) do monitorowania środowisk i procesów korozyjnych w warunkach laboratoryjnych i terenowych wykorzystujących nowoczesne techniki i urządzenia: prądów wirowych, rezystometryczną, ultradźwięków, postępującego ścieniania i spektroskopii impedancyjnej. Należy stwierdzić, że w tej dziedzinie ośrodki krajowe dorównują poziomowi europejskiemu.
Na zakończenie prof. Aleksander Nakonieczny przedstawił działalność IMP w zakresie szacowania strat korozyjnych oraz technologii warstw powierzchniowych wpływających na ich ograniczenie.
W dyskusji końcowej podkreślono, że należy zwrócić baczniejszą uwagę na uświadomienie zarówno społeczeństwa jak i decydentów o konieczności monitoringu korozyjnego, szacowania strat i kosztów korozji oraz źródeł ich powstawania a także kosztów ponoszonych przez całe społeczeństwo. Konieczne są działania w wielu dziedzinach, w szczególności ukierunkowane na: budowę systemu rejestrowania i szacowania strat korozyjnych, kształcenie specjalistów w dziedzinie korozji na wszystkich szczeblach nauczania, promowanie mechanizmów preferujących firmy oferujące najlepsze materiały i warunki ochrony przed korozją.
Dr Ingo Heinz zaproponował utworzenie konsorcjum dla realizacji w 6-tym PR UE projektu dotyczącego budowy systemu szacowania strat korozyjnych w Europie. Propozycja została zaakceptowana przez uczestników konferencji.
Prof. Vasyl Pokhmurskii z Ukrainy poruszył problem kongruencji wyników badań laboratoryjnych i w naturalnych warunków eksploatacji. Brak jest miarodajnych testów, na podstawie których można określić, nawet w przybliżeniu, trwałość konstrukcji lub zabezpieczenia antykorozyjnego szczególnie podczas długotrwałej eksploatacji. Również ten temat zaproponowano do realizacji w 6-tym PR UE.
Konferencję urozmaiciła sesja wyjazdowa składająca się z dwóch części: zapoznanie się z urządzeniami, ochroną przed korozją i działaniem elektrowni szczytowo-pompowej w Żarnowcu oraz przegląd obiektów historycznych na terenie Starego Miasta w Gdańsku pod kątem zniszczeń powstających na skutek działania środowiska oraz ich renowacji.-
Opracowała:
mgr Joanna Kobus
Komitet Organizacyjny
All Rights Reserved CORPROT 2003
